از 429 تا 552 ه . ق . در خراسان ، و همچنين غالبا در عراق و شام ، و يك چند در ماوراء النهر نيز به عنوان مالك و وارث تمام قلمرو سلجوقى سلطنت و فرمانروايى كردند ، و ساير شعب سلاجقه و امراى مستقل آل سلجوقى تابع و دست‌نشاندهء آنها محسوب مىشدند . مؤسس دولت آنها طغرل بيك سلجوقى بود كه حكومت برادران و برادرزادگانش در اطراف سرزمينهاى مفتوحه در واقع به نيابت او بود . بعد از او برادرزاده‌اش آلب ارسلان به سلطنت نشست ، كه جانشين او پسرش ملكشاه سلجوقى شد . در زمان اين پدر و پسر ، قلمرو سلاجقه وسعت تمام يافت . و از جيحون تا انطاكيه در حوزهء فرمانروايى آنها درآمد . بعد از ملكشاه ، اختلافات خانوادگى سبب ضعف مركزيت حكومت سلاجقه شد ، و در نتيجه ، توسعهء قلمرو سلاجقه بزرگ متوقف ماند . در اين مدت نخست شاهزاده‌اى خردسال ، محمود ابن ملكشاه ، مدت كوتاهى عنوان سلطنت داشت ، و بعد از مرگ او برادر مهترش بركيارق به سلطنت نشست ، اما وليعهد او ملكشاه ابن بركيارق ، كارى از پيش نبرد و عمويش محمد ابن ملكشاه سلطنت يافت . فرزندان او هم نتوانستند به عنوان پادشاه بزرگ سلجوقى فرمانروايى كنند و اين عنوان به عم آنها سنجر ابن ملكشاه رسيد ، كه هرچند خود او در تمام مدت سلطنت خويش عملا به حكومت مستقل خراسان اكتفا كرد ، اما رياست معنوى او بر تمام شعبه‌هاى خاندان سلاجقه محرز بود . به هرحال ، سنجر آخرين سلطان از سلسلهء سلاجقهء بزرگ محسوب است ، و با وفات او ، وحدت و ارتباط شعب مختلف امراى آل سلجوق از ميان رفت ، و در واقع اختلاف و تجزيه‌اى كه از مدتى قبل از سلطنت او در شعب خاندان سلجوقى روى داد هريك از شعب مختلف را يك چند استقلال جداگانه داد ، و انقراض و سقوط هر شعبه نيز تاريخ و تفصيل جداگانه يافت .